Thuốc chữa nhiệt miệng

Có nhiều tổn thương vùng miệng có biểu hiện viêm loét nhưng không phải là bệnh " nhiệt miệng " Ngoài những diễn biến đặc trưng của bệnh " nhiệt miệng " như đã mô tả , về hình ảnh tổn thương nó có những điểm khác :

1- Bệnh tưa lưỡi ( thường gặp ở trẻ em ) do nấm Candida và cặn sữa gây nên ,Hình ảnh bệnh tưa lưỡi Hình ảnh tưa lưỡi :

.

.

.

.

.

.

.

NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH

.

Hiện nay về nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của bệnh “ nhiệt miệng ” chưa thực sự rõ ràng , chưa có nhiều nghiên cứu sâu về căn nguyên và cơ chế sinh bệnh cũng như liệu trình điều trị , cho nên có nhiều thuyết trình về nguyên nhân của bệnh theo các quan điểm khác nhau

Có thể tóm tắt như sau :

1- Theo quan điểm của y học cổ truyền :

- Y học phương đông cho rằng nhiệt miệng thuộc chứng “khẩu cam” , bệnh phát sinh do hoả độc, nhiệt độc,thấp nhiệt ở tỳ, vị, tâm, can, thận; hay gặp nhất là ở tỳ vị. Hoả độc, nhiệt độc bốc lên sinh lở loét, đau nóng rát, miệng hôi, khô miệng, lưỡi đỏ. từ đó : Phương pháp chữa trị nhiệt miệng theo Đông Y là thanh nhiệt giải độc, dưỡng âm, lương huyết. Các bài thuốc cổ phương như Thanh vị tán, Cẩm liên xích đạo thang, Địa hoàng cốt bì thang,...là những bài thuốc chữa trị và ngăn ngừa tái phát bệnh nhiệt miệng. Các bài thuốc này phối hợp các vị thuốc theo nguyên lý Y học cổ truyền như: Hoàng liên, Sinh địa, Bạch mao căn, Đương qui, Đan bì,... có tác dụng thanh nhiệt, dưỡng âm, chữa viêm loét miệng, lưỡi, nhiệt miệng, viêm lợi, chảy máu chân răng, hôi miệng, phòng bệnh tái phát. Kháng sinh thực vật chứa trong Hoàng liên ; Đương qui, Sinh địa cung cấp các vitamin khoáng chất thường bị thiếu trong bệnh nhiệt miệng, giúp cho sự tái tạo niêm mạc miệng nhanh chóng. - Phối hợp với các phương pháp chữa trị trên, cần hạn chế các đồ cay, nóng như gừng, ớt,...

2- Theo y học hiện đại :

- Người ta nhận thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh bệnh như: áp lực tinh thần lớn, công việc căng thẳng stress khiến cho chức năng miễn dịch bị suy giảm ; các rối loạn bài tiết bên trong, phụ nữ đang trong thời kỳ kinh nguyệt; dị ứng với thuốc hoặc thực phẩm… trong đó suy giảm miễn dịch được xem là nguyên nhân quan trọng dẫn đến nhiệt miệng

- Các trường hợp suy giảm chức năng khử độc của gan , các chất độc ( chủ yếu là kim loại nặng như Asen , chì … ) tích tụ lại ở niêm mạc đường tiêu hóa ( chủ yếu là niêm mạc miệng ) khi lượng chất độc đủ lớn tạo nên ổ hoại tử rồi vỡ ra tạo thành vết loét ( nhiệt miệng )

- Bệnh có nhiều liên quan đến hệ thống miễn dịch của cơ thể , bệnh mang tính chất tự miễn , tức là tự cơ thể hình thành dị nguyên ( có một số trường hợp liên quan đến độc tố tồn tại nhiều trong máu , chức năng khử độc của gan kém ) , rồi cơ thể lại phải tự sinh ra kháng thể để dung giải chất độc đó đi , phản ứng này sinh ra ổ hoại tử , từ đó vỡ ra hình thành nên vết loét , đồng thời vết loét lại thường xuyên bị ướt do nước bọt cộng với dịch thức ăn phức tạp cho nên rất lâu lành

- Nhiễm khuẩn: Do mất cân bằng sinh học của tạp khuẩn trong miệng bao gồm: các vi khuẩn ái khí, kỵ khí và nấm cộng sinh.

- Yếu tố nội tiết: Thể hiện khá rõ ở phụ nữ dễ bị áp-tơ ( nhiệt miệng ) trong thời kỳ sau đẻ, thời kỳ mãn kinh hoặc trong khi mang thai.

- Một số yếu tố nguy cơ: Thiếu hụt các chất tạo máu: iron, folic acid, vitamin B12. - Bất thường miễn dịch.

- Nhiễm khuẩn: herpes simplex virus (HSV), human herpesvirus (HHV), varicella-zoster virus (VZV), cytomegalovirus (CMV), Streptococcus sanguis, Helicobacter pylori,...

Tóm lại :

Nhiệt miệng có liên quan đến tính tự miễn và rối loạn thể dịch do ( Hàm lượng các chất trong máu thay đổi , các chất có hại trong máu nhiều … ) Hiện tượng này lại là hệ quả của một số bệnh toàn thân khác như chức năng khử độc của gan – thận , chế độ làm việc ăn uống thiếu axit Folic, sắt …, tâm lý căng thẳng( stress ) , Thay đổi đột ngột chế độ ăn uống sinh hoạt , môi trường sống ( chủ yếu là nguồn nước ) có nhiều độc chất kim loại nặng , nghề nghiệp độc hại …

.

Bác sĩ .

ĐỖ HỮU THẢNH

1- Nhiệt miệng là bệnh thường gặp, khoảng 10 % dân số bị bệnh này ở các mức độ khác nhau , từ thỉnh thoảng mới bị rồi tự khỏi ngay , đến bị rất nặng , thường xuyên tái phát ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và giao tiếp

2- Bệnh thường bắt đầu bằng sự xuất hiện mụn nước nhỏ rất dễ vỡ, để lại một vết lở nông ở niêm mạc miệng, hình tròn hoặc bầu dục, đường kính từ 2-10 mm, bờ rõ rệt, đáy màu vàng nhạt, xung quanh có một đường viền màu đỏ tươi, rất đau lúc nói hoặc khi ăn uống.

3- Nơi xuất hiện các vết loét:ở mặt trong má, ở môi - lợi, ở đầu lưỡi…, các vết loét ở vùng có nước bọt ( ở các nơi khác không phải là nhiệt miệng ) Bệnh thường không gây sốt, không gây sưng hạch vùng lân cận và tự khỏi( nếu không có biến chứng nặng )

4- Quan niệm dân gian cho rằng nhiệt miệng là do nóng trong người hay do ăn phải những đồ “nóng” như các loại quả mít, xoài… 

Nhiệt miệng là tên gọi theo dân gian , thực chất bệnh là viêm loét niêm mạc miệng do nhiều nguyên nhân khác nhau , thường là loét áp – tơ ( aphthous ulcer ) .

Biểu hiện của bệnh là : trong niêm mạc miệng xuất hiện một hoặc nhiều đốm trắng to 1 – 2 mm , đốm trắng to dần hơi mọng nước , vài ngày sau đồng loạt vỡ ra tạo thành vết loét . Vết loét to dần , có khi tới 10 mm làm ảnh hưởng nhiều đến ăn uống sinh hoạt và giao tiếp . Nếu không có biến chứng vết loét tự lành sau 10 – 15 ngày rồi lại tái diễn đợt khác tương tự

Tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng khoảng 10 % dân số ở các mức độ khác nhau : Từ trong đời chỉ bị 1 – 2 lần , thỉnh thoảng bị một đợt kéo dài khoảng 1 tuần rồi khỏi , đến thường xuyên bị với thời gian khỏi rất lâu ( có khi hàng nửa tháng ) , trong tháng chi có một vài ngày miệng bình thường còn hầu như trong miệng lúc nào cũng có vết loét ở các cấp độ khác nhau làm ảnh hưởng đến ăn uống sinh hoạt và giao tiếp  

Về điều trị :Có nhiều phương pháp chữa khác nhau :

- Theo kinh nghiệm dân gian : sử dụng các thực phẩm có tính mát như : chè đậu đen trà xanh , rau má , bột sắn dây ….

- Uống các thuốc thảo dược theo kinh nghiệm dân gian , súc miệng vệ sinh răng miệng bằng các thuốc sát khuẩn , kiêng ăn các thứ cho là nóng …

- Khám bệnh : các bác sỹ thường kê đơn kháng sinh , vi tamin PP . B2 ..

- Uống các thuốc chữa bệnh nhiệt miệng theo đông y :  an thảo , khẩu viêm thanh …Các phương pháp trên đôi khi có hiệu quả ở những trường hợp nhẹ , hoặc bệnh tự khỏi theo chu trình tiến triển , nhưng cũng có nhiều người đã sử dụng tất cả các phương pháp trên nhưng không hề thuyên giảm