Sử dụng thuốc uống đúng cách

Sử dụng thuốc uống đúng cách

 

Một số quan niệm cho rằng : Thuốc uống dễ dùng , uống thế nào cũng được , đơn giản hóa vấn đề , chỉ cần uống đúng theo số viên , số lần trong ngày là được , không theo CHỈ DẪN CHI TIẾT của bác sĩ là hoàn toàn sai lầm , việc làm này đôi khi gây tai biến trầm trọng :

Thuốc dành cho đường uống có 2 loại:

+ Dạng lỏng gồm : sirô , nhũ dịch ( emulsion ), hỗn dịch ( suspension ), thuốc uống nhỏ giọt ( gouttes );

+ Dạng rắn gồm : thuốc đóng gói ( sachet ), thuốc cốm ( granules ), thuốc viên. Riêng thuốc viên lại chia ra: viên nén trần , viên nén bao ( vỏ bọc là đường hoặc lớp phim mỏng ), viên nhộng ( còn gọi là viên nang , capsule , gélule ).

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

I – CÁCH SỬ DỤNG THUỐC VIÊN ĐÚNG

- Cách thứ 1: Uống nuốt cả viên với nước :

Phần lớn các dạng thuốc viên nén , nhộng , nang mềm ...đều dùng để uống trọn cả viên , không được nghiền nhỏ , nhai nhỏ , bỏ vỏ nhộng , bẻ vụn chia thành nhiều liều .... Vì các vỏ này có tác dụng : Bảo vệ thuốc khỏi bị phân hủy bởi dịch axit của dạ dày ( ví dụ Penixilin G ), có tác dụng bao tan trong ruột thuốc xuống ruột mới tan để bảo vệ dạ dày ( ví dụ ph8 ) , tránh mùi vị khó chịu để dễ uống ( ví dụ viên dầu cá ) , có tác dụng làm giải phóng chậm thuốc ( ví dụ Adalate LP ) .... Chính vì thế cho nên , phải xem kỹ cách sử dụng , hỏi ý kiến dược sĩ – bác sĩ xem là bắt buộc phải uống cả viên hay có thể nhai nghiền nhỏ , bẻ viên thuốc ra để uống cũng được , thuốc có thể chia nhỏ liều thì có rãnh xẻ đôi

Một số thuốc nếu nhai nhỏ rồi mới uống sẽ có tai biến nguy hiểm , một số ví dụ như sau :

+ Viên ph8 : Thuốc giảm đau mạnh , có tính axit ,có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày hoặc gây chảy máu dạ dày nên được bào chế dưới dạng bao tan trong ruột , thuốc xuống ruột mới tan rã giải phóng thuốc . vì vậy nếu nhai nhỏ viên thuốc sẽ gây một số tác dụng xấu đến dạ dày

+ Viên thuốc Polaramine repetab ( Repetab có nghĩa là lặp lại )

Đây là viên nén kép cho tác dụng lặp lại, sau tên thuốc có chữ repetab. 1 viên chứa 6 mg dexclorpheniramin ( chống dị ứng ) với cấu tạo 2 lớp, nhân bên trong chứa 3 mg dược chất, lớp bao bên ngoài chứa 3 mg. Sau khi Polaramine repetab vào dạ dày, lớp vỏ bên ngoài sẽ tan rã tức thì, phóng thích 3 mg dược chất, sau đó một thời gian nhân bên trong bắt đầu tan rã để phóng thích 3 mg dược chất còn lại. Cho nên nếu dùng loại bình thường , người bệnh phải uống 4 lần trong ngày, mỗi lần 1 viên, còn nếu dùng loại sau thì chỉ cần uống ngày 2 lần mỗi lần 1 viên . Như vậy nếu bệnh nhân nhai nhỏ viên thuốc có tác dụng lặp lại này , thì thuốc mất tác dụng lặp lại và gây tình trạng quá liều , rất nguy hiểm .

+ Viên Adalate LP ( chữ LP có nghĩa là giải phóng chậm ) , thuốc được bào chế đặc biệt , được đóng trong màng bán thấm không tan nhưng được đục lỗ rất nhỏ bằng lade , thuốc trôi dần trong đường tiêu hóa và giải phóng ra từ từ qua lỗ rất rất nhỏ này , thuốc ra khỏi đường tiêu hóa vẫn còn vỏ không tan bên ngoài . Thuốc đóng với hàm lượng cao hơn loại nhanh 3 lần để còn chỉ phải uống ngày 1 lần , không phải uống ngày 3 lần nữa . Vì vậy nếu uống viên này , nếu thày thuốc không dặn kỹ , bệnh nhân nhai nhỏ viên thuốc ra rồi mới uống sẽ gây nên tình trạng tụt huyết áp đột ngột , đã có trường hợp tử vong do nguyên nhân này

- Cách thứ 2 : Hòa tan hoàn toàn trong nước và uống : ( viên nén sủi bọt ).

Thuốc được hòa tan với nhiều nước , đợi cho tan hết bọt rồi mới uống , ví dụ viên C sủi , giảm đau sủi ....

- Cách thứ 3 : Nhai nát trước khi uống: có dạng viên khá lớn, thường là thuốc kháng acid, dùng trị chứng dư acid, viêm loét dạ dày.

- Cách thứ 4 : Thuốc chỉ dùng để ngậm , không được uống hoặc thuốc ngậm có tác dụng tại chỗ

Những thuốc này sẽ được tan rất nhanh nhờ dịch niêm mạc miệng và được hấp thu nhanh chóng vào hệ tuần hoàn máu. Mục đích của dạng thuốc này là giúp cơ thể đáp ứng nhanh với thuốc khi cần sự can thiệp nhanh chóng.

Ví dụ : viên Nitroglycerin ( dùng cho bệnh nhân đau thắt ngực ) : Thuốc có 2 dạng bào chế khác hẳn nhau :

+ Loại thứ nhất : Loại tan nhanh trong miệng ( đặt viên thuốc dưới lưỡi ) ; vì muốn giúp mạch máu giãn nhanh chóng làm giảm áp lực cho tim . Được sử dụng cho những cơn đau thắt ngực cấp tính . Thuốc được hấp thu rất nhanh trong miệng ( môi trường kiềm ), và bị giảm tác dụng bởi các dịch vị ( môi trường axit ) có trong hệ tiêu hóa. Như vậy các thuốc này nếu uống sẽ có tác dụng chậm hơn và có thể bị dịch vị phá hủy làm mất tác dụng , đồng thời chỉ sử dụng đặt dưới lưỡi cho những cơn đau tim cấp tính

+ Loại thứ 2 : Loại giải phóng chậm ; là viên bao phim tan chậm trong ruột , dùng điều trị suy mạch vành mãn tính , liều uống chia làm 2 lần trong ngày , thời gian uống không cân xứng ( khoảng cách 2 lần uống không cách đều nhau 12 giờ ) nhằm điều tiết nồng độ thuốc trong máu theo yêu cầu điều trị . Vì vậy loại này phải nuốt cả viên không được nhai nhỏ .

Khi sử dụng thuốc này phải phân định rõ loại tan nhanh trong miệng hay giải phóng chậm tan trong ruột .Loại nhanh khi đặt dưới lưỡi người sử dụng thuốc không được ăn, uống, nhai, nuốt cho đến khi thuốc tan hoàn toàn , ngược lại ; loại giải phóng chậm chỉ được nuốt cả viên không được nhai .

- Đối với trẻ em :

Không nên lấy thuốc viên nén dành cho người lớn bẻ nhỏ ra để phân liều và sau đó nghiền thành bột cho trẻ uống . Đối với trẻ , dạng thuốc lỏng là thích hợp hơn cả ; Đó là sirô , hỗn dịch ( còn gọi là dịch treo , suspension ), thuốc uống nhỏ giọt . Hoặc cũng có thể dùng dạng thuốc bột đóng gói ( sachets ), thuốc cốm ( granules ), thuốc viên sủi bọt . Thực chất , các thuốc này được pha vào nước thành dung dịch trước khi uống . Đối với trẻ sơ sinh , còn có dạng thuốc thường được dùng là thuốc đạn đặt trong hậu môn . Không nên để trẻ nằm ngửa hoàn toàn khi cho uống thuốc , nên nằm hơi dốc tạo góc 45o so với mặt phẳng nằm ngang . Không nên bóp mũi trẻ để đổ thuốc.

Nếu trẻ bị ói mửa ngay sau khi uống thuốc , có thể cho uống liều khác thay thế liều mất đi do nôn . Nhưng nếu trẻ ói mửa sau 10 phút hoặc hơn sau khi uống thuốc , không nên cho uống liều bù thay thế vì thuốc có thể đã được hấp thu.

. - Ngoài ra còn phải chú ý đến dùng thuốc vào thời điểm nào : trước - trong và sau khi ăn , sáng - tối .... Nước dùng để uống thuốc nên là nước đun sôi để nguội (có thuốc kỵ uống với sữa như: Tatracylin, Doxycycline; Thuốc kỵ với nước quả chua: Erythromycin; Thuốc kỵ với nước trà: thuốc bổ có chứa sắt)

II CÁC DẠNG THUỐC UỐNG KHÁC :

- 1 : Dạng siro : Do trong thuốc có hàm lượng đường rất cao 1,4kg / 1 lít cho nên rất ngọt , nếu uống luôn có thể gây khé cổ làm cho trẻ ho nhiều hơn , thường phải pha với nước cho loãng bớt rồi mới uống . Lọ thuốc đã mở nên chỉ sử dụng cho ít ngày vì đường còn dinh lại ở cổ lọ có thể gây nấm mốc , lọ thuốc mở ra sử dụng không hết không để dùng lại cho những đợt uống sau

- 2 : Một số dạng khác thường có cách sử dụng chi tiết kèm theo

III MỘT SỐ SAI LẦM KHI DÙNG THUỐC UỐNG

- 1 : Có một số người nghĩ rằng thuốc dạng viên uống khi vào dạ dày sẽ tan rã và được nghiền thành bột nên đã bẻ thuốc ra nhiều mảnh nhỏ, thậm chí tán nhỏ, cà nhuyễn hoặc mở viên nang để lấy bột uống. Hai đối tượng thường làm việc này là các cụ già và trẻ em (vì vấn đề nuốt có khó khăn). Ngay cả một số thầy thuốc, nhân viên y tế cũng hướng dẫn chia nhỏ viên thuốc để dễ uống hoặc phân liều, dùng liều nhỏ hơn theo yêu cầu điều trị.

- 2 : Hễ thấy bệnh nhân không ăn được là không cho uống thuốc vì sợ rằng thuốc uống vào mà không ăn sẽ phá hỏng dạ dày , điều này chỉ đúng với một số ít thuốc phải uống khi ăn no hoặc trong bữa ăn .

- 3 : Tự ý đi mua thuốc về điều trị cho mình , tuy có đọc kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc nhưng do không hiểu cặn kẽ nên gây ra tai biến .

Ví dụ , đã xảy ra nhiều trường hợp : Bệnh nhân bị huyết áp cao , tự đi mua thuốc hạ huyết áp TRAFEDIN về để uống . Ngoài vỏ hộp thuốc có gi VIÊN BAO PHIM nhưng không để ý hoặc không hiểu ý nghĩa của nó , theo tờ hướng dẫn có gi : uống 1 viên x 3 lần / ngày , có thể tới 2 viên x 3 lần / ngày ( nếu uống 2 viên thì hai lần uống phải cách nhau ít nhất 2 giờ ) bn liền uống 2 viên thuốc nhưng không hiểu đây là viên bao phim ( phải uống nguyên cả viên ) nếu nhai nhỏ ngậm lâu trong miệng thuốc hấp thu nhanh gây tụt huyết áp , nguy cơ tử vong rất cao . 

Bình luận

BÌNH LUẬN:
binh-luan

a

III MỘT SỐ SAI LẦM KHI DÙNG THUỐC UỐNG

22/01/2018
VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN:
popup

Số lượng:

Tổng tiền: